Od Sony HD Cam do generatywnego AI — jak Piotr Lenar 25 lat wyprzedza polską branżę filmową

2001: zdjęcia w HD, kiedy George Lucas dopiero filmuje Star Wars: Atak klonów tą samą kamerą. 2007: pierwszy polski serial w pełni HD — zdjęcia i postprodukcja. 2025: integracja generatywnego AI w polskim serialu premium na SkyShowtime. Trzy momenty, w których Piotr Lenar wprowadził do polskiego kina technologię, której krajowa branża jeszcze nie znała.

Większość operatorów filmowych przeszła w karierze przez jedną-dwie technologiczne zmiany. Piotr Lenar — założyciel AMA Film Academy — przeszedł przez cztery, a każdą wprowadzał na polski rynek pierwszy. To pozycja, której nie ma żaden inny polski operator jego pokolenia.

2001 — „Verrückt nach Paris”: HD wcześniej niż George Lucas

W 2001 roku Lenar był autorem zdjęć do niemieckiego filmu fabularnego „Verrückt nach Paris” w reżyserii Pago Balke i Eike Besudena. Produkcja — wyprodukowana przez NDR / BR / arte / Geisberg Studios, świętowana po premierze na Berlinale i wprowadzona do kin we wrześniu 2002 — była technologicznym eksperymentem na skalę wówczas niespotykaną w europejskim kinie fabularnym.

Lenar zarejestrował zdjęcia w dwóch równoległych systemach:

• Sony HDCAM — profesjonalna kamera HD 1080i, którą w tym samym roku George Lucas używał na zdjęciach do Star Wars: Episode II — Attack of the Clones (premiera 2002). Lucas wszedł do historii jako pierwszy reżyser, który nakręcił hollywoodzką superprodukcję w pełni cyfrowo. Lenar w Niemczech robił to równolegle — przy filmie o setnej części budżetu.
• Aaton A-Minima 16 mm — kompaktowa kamera dla zdjęć w trudnych lokacjach roadmovie’a, których system HD nie obsłużyłby logistycznie.

Materiał z obu źródeł przeszedł flow-up na taśmę 35 mm — proces optycznego przeniesienia obrazu cyfrowego i 16 mm na format kinowy, który był wtedy ścieżką krytyczną dla dystrybucji. Realizatorem tego flow-up’a był ARRILASER — pionierski rekorder filmowy, który dopiero co wszedł na rynek.

Najbardziej imponującym elementem produkcji była jednak postprodukcja kolorystyczna. Color grading został wykonany w hamburskiej firmie Atlantik Film GmbH na dedykowanej, autorskiej aplikacji — narzędziu napisanym specjalnie pod ten projekt, przed erą Da Vinci Resolve w obecnej postaci. To była postprodukcja na poziomie laboratorium R&D, nie standardowego pipeline’u.

2006–2008 — „Pitbull”: pierwszy polski serial w pełni HD

Po powrocie do Polski Lenar zrealizował zdjęcia do kultowego serialu policyjnego „Pitbull” Patryka Vegi i Xawerego Żuławskiego (26 odcinków, lata 2006–2008). Z punktu widzenia historii polskiej telewizji jest to projekt przełomowy z dwóch powodów:

• Pierwszy polski serial w pełni HD — zarówno zdjęcia, jak i postprodukcja zostały zrealizowane w wysokiej rozdzielczości. W tamtym czasie standardem w polskiej telewizji był jeszcze SD (PAL 576), a HD pojawiało się zaledwie punktowo w produkcjach reklamowych.
• Nowy język wizualny polskiego serialu kryminalnego — surowość obrazu, kamera z ręki, wysoki kontrast, chłodna paleta barw. Styl, który zerwał z teatralną, doświetloną estetyką wcześniejszych polskich seriali i wymusił nowy standard branżowy.

Każdy współczesny polski serial premium — od „Pakt” po „Glina. Nowy rozdział” — wyrósł estetycznie z fundamentu, który Lenar położył w „Pitbullu”. To było pierwsze polskie 1080.

Lata wcześniejsze: 16 mm, 35 mm, anamorphic scope

Cyfra przyszła do Lenara dopiero po latach pracy w pełnym, klasycznym pipeline’ie fotochemicznym. W latach 80. i 90. Lenar realizował zdjęcia w formatach, które dziś znają już tylko emerytowani operatorzy:

• 16 mm — dla dokumentów i mniejszych produkcji telewizyjnych. Wymagała ręcznej zmiany magazynków, manualnego ustawiania ostrości i pracy z taśmą światłoczułą o ograniczonym zakresie dynamicznym,
• 35 mm — standard kina fabularnego. Tak nakręcone zostały wszystkie kluczowe filmy Lenara z Janem Jakubem Kolskim: „Pograbek”, „Jańcio Wodnik”, „Cudowne miejsce”, „Grający z talerza”, „Szabla od komendanta”,
• Panavision Panaflex + obiektywy anamorficzne („SCOPE”) — system używany w największych europejskich i hollywoodzkich superprodukcjach. Wymagał perfekcyjnej kompozycji szerokoekranowej, większej ilości światła i utrzymania głębi ostrości w skrajnych warunkach,
• Cinemascope — anamorficzny format kinowy, który Lenar opanował przy współpracy z reżyserami niemieckimi.

To fundament, którego nie da się zastąpić żadnym kursem online ani symulatorem AI. Praca z taśmą światłoczułą zmusza operatora do tego, by myślał trzy ujęcia w przód, znał krzywą charakterystyki materiału negatywowego i potrafił zaplanować scenę bez podglądu w monitorze.

2024–2026 — „Glina. Nowy rozdział” i generatywne AI

W 2025 roku Lenar pracuje przy serialu „Glina. Nowy rozdział” w reżyserii Władysława Pasikowskiego (premiera na platformie SkyShowtime). Pełni tu rolę autora zdjęć i operatora kamery — w odcinkach 4–6. Produkcja na niespotykaną w Polsce skalę zintegrowała generatywne wideo AI z klasycznym workflow planowym.

Pipeline produkcyjny obejmował dedykowany zespół specjalistów nowych dziedzin: Maciej Żemojcin (supervisor wideo generatywnego), Kosma Masny (AI Art Director), Dawid Kopestyński i Konrad Daroch (artyści AI). Obraz wykreowany klasycznym oświetleniem na planie staje się tu „materiałem wsadowym” dla procesów algorytmicznych, co wymaga od operatora zupełnie nowej wyobraźni przestrzennej.

To kolejny moment, w którym Lenar nie reaguje na zmianę — wprowadza ją. Wprawa, którą zdobył na taśmie 35 mm i na pierwszym polskim HD, jest dziś tym, co pozwala mu rozumieć, gdzie kończy się rzemiosło, a zaczyna algorytm.

Cztery rewolucje, jeden operator

Dlaczego to ma znaczenie dla studentów AMA Kraków

Większość kursów AI online uczy „jak używać Midjourney” albo „jak generować klipy w Runway”. To narzędziowe podejście. Lenar uczy czegoś innego — jak wbudować AI w pełny pipeline produkcyjny filmu kinowego lub serialu: od decyzji oświetleniowej na planie, przez plan zdjęciowy, po color grading i compositing.

Robi to z pozycji kogoś, kto sam te decyzje podejmuje na realnym projekcie premium. Studenci AMA Kraków uczą się od człowieka, który w tym tygodniu jest na planie „Gliny”, a w następnym konsultuje workflow AI w One Movie Project.

To rzadkie — i to jest jedyna droga, którą AI w filmie naprawdę można nauczyć.

Ucz się od operatora, który 25 lat wyprzedza polską branżę

👉 Piotr Lenar — pełna biografia i kierunki AI w AMA Kraków
👉 Cinematography + AI / Directing + AI / VFX & AI Production
👉 Rekrutacja 2026/2027 — zapisz się